Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OSK 607/25

Wyrok NSA z 27 października 2026 r., I OSK 607/25 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

27 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 27 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1150/24 w sprawie ze skargi W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia \[...\] marca 2024 r. nr \[...\] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B607%252F25.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B27%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B607%252F25)

## Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1150/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia \[...\] marca 2024 r., nr \[...\], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia \[...\] marca 2024 r., nr \[...\], utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia \[...\] grudnia 2023 r. nr \[...\] o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G. (dalej: Skarżący) z dnia 18 grudnia 2023 r. o zaoferowanie nieruchomości zamiennej opartego na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.; dalej: dekret). Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. \[...\], hip. nr \[...\], została objęta działaniem dekretu. Z dniem 21 listopada 1945 r. grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 4 maja 1948 r. J.J. wystąpił o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem z dnia \[...\] sierpnia 1961 r., nr \[...\], odmówiło przyznania tego prawa. Minister Infrastruktury decyzją z dnia \[...\] listopada 2008 r., nr \[...\], stwierdził, że orzeczenie z dnia \[...\] sierpnia 1961 r. w części dotyczącej gruntu objętego księgą wieczystą KW nr \[...\], zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jego nieważność. Decyzją z dnia \[...\] kwietnia 2009 r., nr \[...\], Minister utrzymał w mocy własną decyzję z dnia \[...\] listopada 2008 r. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku dekretowego Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia \[...\] listopada 2012 r., nr \[...\], odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości wchodzącej w skład części działek ewidencyjnych nr \[...\] i \[...\] z obrębu \[...\]. Następnie decyzją z dnia \[...\] kwietnia 2022 r., nr \[...\], odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, po rozpatrzeniu wniosków z dnia 1 września 1961 r., 24 marca 1990 r., 27 listopada 1996 r., 14 lipca 1999 r., 30 maja 2011 r. i 21 grudnia 2011 r. Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2023 r. Skarżący wystąpili do Prezydenta m.st. Warszawy w związku z wydaniem decyzji z dnia \[...\] listopada 2012 r., o zaoferowanie prawa własności, ewentualnie użytkowania wieczystego gruntu równej wartości użytkowej odpowiadającej stanowi i przeznaczeniu dawnej nieruchomości. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia \[...\] grudnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania. Wyjaśnił, że uprawnienia przewidziane w art. 7 ust. 4 dekretu wygasły na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazał również, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) nie przywróciła tych uprawnień, lecz w art. 214 ust. 1 i 2 ustanowiła szczególne warunki zwrotu nieruchomości warszawskich. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. Uznał, że brak podstawy prawnej do realizacji zgłoszonego żądania stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. Wskazał, że ustawa o gospodarce nieruchomościami podtrzymała wygaśnięcie roszczeń określonych w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wnieśli W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G. Sąd I instancji oddalił skargę i uznał, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Sądu właściwość przysługiwała Wojewodzie i wynikała z art. 9a u.g.n. w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. Wyjaśnił również, że Prezydent m.st. Warszawy jest jednocześnie starostą, a grunt objęty żądaniem stanowi własność Skarbu Państwa. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Prezydent wykonywał zadania z zakresu administracji rządowej. Sąd nie podzielił też stanowiska o dalszym przysługiwaniu Skarżącym uprawnienia z art. 7 ust. 4 dekretu. Wskazał, że wygasło ono z dniem 1 sierpnia 1985 r. na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznaczonego w tekście jednolitym z 1991 r. jako art. 82 ust. 1\. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli W.S., K.J., A.S., A.S. i H.G. Zaskarżając wyrok w całości Skarżący, zarzucili: 1\. Na podstawie art. 172 pkt 2 ppsa, naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa w zw. z art. 19 kpa w zw. z art. 8 § 2 kpa, poprzez nie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu nadzoru, pomimo iż w sprawie zachodziła nieważność postępowania przed organem drugiej instancji, z uwagi na rozstrzygnięcie przez Wojewodę Mazowieckiego materii kompetencyjnie zastrzeżonej wyłącznie dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i w praktyce rozstrzyganej przez ten ostatni organ. 2\. Niezależnie od powyższego, na podstawie art. 172 pkt 1 ppsa, naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1a) ppsa w zw. z art. 7 ust. 4 dekretu warszawskiego poprzez jego niezastosowanie, będące skutkiem wadliwego przyjęcia, że przepis ten uległ wygaśnięciu odnośnie prawa wywłaszczonych do domagania się nieruchomości zamiennej. Ponadto Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie rozszerzyli argumentację na poparcie poszczególnych zarzutów. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Kontrola kasacyjna obejmuje zatem ocenę zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. Podnoszone przez Skarżących naruszenie właściwości organu administracji nie jest przy tym przesłanką nieważności postępowania sądowego, lecz wymaga oceny w ramach pierwszego zarzutu kasacyjnego. W pierwszej kolejności należało odnieść się do sposobu sformułowania podstaw kasacyjnych. Autor skargi kasacyjnej powołał art. 172 pkt 1 i 2 p.p.s.a. choć przepis ten nie zawiera punktów i nie określa podstaw skargi kasacyjnej. Podstawy te zostały unormowane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Treść zarzutów oraz ich uzasadnienie pozwalają jednak jednoznacznie ustalić, że Skarżący kwestionują zarówno prawidłowość kontroli właściwości organu odwoławczego, jak i niezastosowanie wskazanego przepisu prawa materialnego. Błędne oznaczenie artykułu określającego podstawy kasacyjne nie uniemożliwia więc rozpoznania tych zarzutów. Podobnie należy ocenić nazwanie postanowienia Wojewody decyzją organu nadzoru oraz sformułowanie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. w miejsce art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych dyskwalifikuje skargę kasacyjną, jeżeli możliwe jest ustalenie przepisów, których naruszenie zarzucono, oraz istoty podnoszonego uchybienia (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; wyrok NSA z dnia 5 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 2079/23). W niniejszej sprawie wskazano konkretne jednostki redakcyjne przepisów, w związku z powyższym oba zarzuty podlegają ocenie merytorycznej. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy Wojewoda Mazowiecki był właściwy do rozpoznania zażalenia na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zaoferowania nieruchomości zamiennej. Rozstrzygnięcia wymaga również kwestia, czy art. 7 ust. 4 dekretu mógł stanowić podstawę realizacji żądania zgłoszonego przez Skarżących w dniu 18 grudnia 2023 r. pomimo ustawowego wygaśnięcia uprawnień odszkodowawczych wynikających z powyższego przepisu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, art. 17 pkt 1, art. 19 oraz art. 8 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Taką regulację szczególną zawiera art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm., dalej także: u.g.n.), według którego organem wyższego stopnia w sprawach określonych w tej ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Reguła ta wyznacza także organ właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie dotyczące dopuszczalności wszczęcia postępowania w takiej sprawie, a na podstawie art. 144 k.p.a. do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. O właściwości organu nie przesądza samo wskazanie przez wnioskodawcę przepisu, na którym opiera swoje żądanie. Organ jest związany przedmiotem żądania, natomiast jego kwalifikacji prawnej dokonuje na podstawie właściwych przepisów. Wniosek Skarżących dotyczył uzyskania rekompensaty w postaci prawa do innego gruntu w następstwie przejęcia nieruchomości warszawskiej i odmowy ustanowienia do niej użytkowania wieczystego. Ocena dopuszczalności realizacji takiego żądania wymagała uwzględnienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujących następstwa wygaśnięcia dawnych uprawnień dekretowych, w szczególności art. 214 ust. 1 tej u.g.n. Zagadnienie to nie pozostaje poza zakresem u.g.n. tylko dlatego, że Skarżący domagają się zastosowania art. 7 ust. 4 dekretu. Z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że grunt objęty wnioskiem stanowi własność Skarbu Państwa. Prezydent m.st. Warszawy, będący prezydentem miasta na prawach powiatu, działał więc w tej sprawie jako starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Wynika to z art. 4 pkt 9b1 i art. 11 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817). O zastosowaniu art. 9a u.g.n. przesądza zatem zarówno charakter sprawy dotyczącej rekompensaty za nieruchomość dekretową, rozpatrywany w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i działanie Prezydenta w zakresie zadań administracji rządowej odnoszących się do nieruchomości Skarbu Państwa. W związku z powyższym należało stwierdzić, że Wojewoda był właściwy do kontroli instancyjnej wydanego postanowienia. Powołane przez Skarżących ogólne stanowisko, że naruszenie każdego rodzaju właściwości może stanowić podstawę nieważności aktu, nie jest kwestionowane, jednak nie dowodzi to, że naruszenie takie wystąpiło w niniejszej sprawie. Skoro zażalenie rozpoznał organ właściwy, nie zachodziła podstawa stwierdzenia nieważności postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odmiennej oceny nie uzasadnia powołanie praktyki Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Art. 8 § 2 k.p.a. chroni utrwaloną praktykę rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, lecz nie pozwala na ustalanie właściwości organu wbrew ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że ochrona uzasadnionych oczekiwań może odnosić się wyłącznie do praktyki zgodnej z prawem i nie prowadzi do pomijania obowiązujących norm prawnych (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 2437/23). Przedstawienie kilku rozstrzygnięć Kolegium nie zastępuje wykazania tożsamości istotnych okoliczności tych spraw, w tym statusu własnościowego gruntów oraz charakteru działania organu I instancji. Przede wszystkim wcześniejsze rozstrzygnięcia nie mogą zmienić ustawowo określonej właściwości instancyjnej. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 7 ust. 4 dekretu. Przepis dekretu przewidywał, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa do dotychczasowego gruntu gmina zaofiaruje uprawnionemu, w miarę posiadania zapasu gruntów na tych samych warunkach dzierżawę wieczystą gruntu równej wartości użytkowej albo prawo zabudowy na takim gruncie. Uprawnienie to służyło rekompensowaniu skutków przejęcia własności nieruchomości, jeżeli nie doszło do przyznania prawa do dawnego gruntu. Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99: dalej: u.g.g.w.n.), oznaczonym następnie jako art. 82 ust. 1 (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) z dniem wejścia w życie ustawy wygasły prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu. Skutek ten nastąpił z dniem 1 sierpnia 1985 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić stanowiska Skarżących, że przepis ten obejmował wyłącznie odszkodowanie pieniężne. Ustawodawca wyraźnie wskazał art. 7 ust. 4 dekretu, który dotyczył zaoferowania prawa do gruntu zamiennego. Ograniczenie skutku wygaszającego wyłącznie do świadczeń pieniężnych pozbawiałoby znaczenia zawarte w ustawie odesłanie do tego przepisu. Uprawnienie do gruntu zamiennego miało charakter kompensacyjny, od pieniężnego odszkodowania różniło się formą świadczenia, a nie celem, któremu służyło. Przeciwna wykładnia nie znajduje oparcia ani w brzmieniu przepisu wygaszającego, ani w systemowym związku regulacji dotyczących rekompensaty za nieruchomości dekretowe. Podkreślenia wymaga, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przywróciła wygasłych roszczeń. Art. 214 ust. 1 u.g.n. bowiem wprost odnosi się do poprzednich właścicieli, których prawa do odszkodowania przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu wygasły na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przewiduje możliwość zwrotu dawnej nieruchomości na warunkach określonych w tym przepisie oraz dalszych ustępach z art. 214 u.g.n. (por. E. Bończak–Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2023, s. 1502–1510). Jest to jednak odrębna podstawa prawna, a nie potwierdzenie dalszego istnienia ogólnego roszczenia o zaoferowanie innego gruntu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd o podtrzymaniu przez ustawę o gospodarce nieruchomościami wygaśnięcia dawnych uprawnień i ustanowieniu szczególnych podstaw rekompensaty (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 236/09). Należy przy tym odróżnić formalne uchylenie przepisu od wygaśnięcia przewidzianego w nim uprawnienia. Samo pozostawanie dekretu w systemie prawnym nie oznacza, że wszystkie określone w nim prawa mogą być nadal realizowane. Dla oceny wniosku z dnia 18 grudnia 2023 r. rozstrzygające jest ustawowe wygaśnięcie prawa przewidzianego w art. 7 ust. 4 dekretu. Posłużenie się przez organy i Sąd I instancji określeniem wygaśnięcie przepisu wymaga zatem powyższego uściślenia, lecz nie podważa prawidłowości rozstrzygnięcia. Powołany przez Skarżących wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 967/10 wskazujący na możliwość zastosowania art. 7 ust. 4 dekretu po odmownym rozpoznaniu wniosku dekretowego, również nie zmienia powyższej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że późniejsze wydanie decyzji odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego może samo prowadzić do aktualizacji uprawnienia, którego podstawę realizacji ustawodawca uprzednio wyłączył. W tej sprawie odmowne orzeczenie dekretowe wydano już w dniu 9 sierpnia 1961 r. Jego późniejsza weryfikacja w postępowaniu nieważnościowym i ponowne rozpoznanie wniosku w 2012 r. nie uchyliły skutków normy wygaszającej ani nie stworzyły nowej ustawowej podstawy zaoferowania nieruchomości zamiennej. Podobnie należy ocenić argumentację opartą na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I CSKP 20/21\. Wyrażone w nim stanowisko przywołane przez Skarżących, że art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie uchylił prawa do nieruchomości zamiennej, nie wiąże Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie. Nie można utożsamiać braku formalnego uchylenia art. 7 ust. 4 dekretu z zachowaniem możliwości realizacji określonego w nim uprawnienia. Za przyjętą przez Sąd I instancji wykładnią przemawia wyraźne objęcie tego uprawnienia odesłaniem zawartym w przepisie wygaszającym oraz potwierdzenie jego wygaśnięcia w art. 214 ust. 1 u.g.n. Odmienne rozstrzygnięcia przywołane w skardze kasacyjnej zostały zatem uwzględnione w ocenie argumentacji Skarżących, lecz nie uzasadniają odejścia od wyniku wykładni właściwych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega znaczenie konstytucyjnych gwarancji ochrony własności, na które powołują się Skarżący, jednak nie pozwalają one na odtworzenie w drodze wykładni konkretnego roszczenia administracyjnoprawnego wbrew wyraźnej normie ustawowej stanowiącej o jego wygaśnięciu. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09 rozróżniono dawne uprawnienia dekretowe i późniejsze ustawowe podstawy odszkodowania, wskazując na wygaszenie praw przewidzianych w dekrecie przez ustawę z 1985 r. Wyrok ten dotyczył pominięcia określonych kategorii nieruchomości w art. 215 ust. 2 u.g.n. i nie ustanowił nowej normy prawnej przyznającej prawo do nieruchomości zamiennej na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu. Do skutków ustawowego wygaszenia roszczeń dekretowych odniesiono się również w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015r. sygn. akt P 6/13\. Nie stanowiło ono jednak merytorycznego orzeczenia o zgodności przepisu wygaszającego z Konstytucją, w związku z czym nie należy przypisywać mu takiego znaczenia. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest dopuszczalność wszczęcia postępowania na podstawie żądania zaoferowania nieruchomości zamiennej z art. 7 ust. 4 dekretu, a więc nie jest nim ponowna ocena odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego ani odmowy ustalenia odszkodowania, rozstrzygniętych odrębnymi decyzjami. Argumentacja dotycząca wieloletniego oczekiwania na rekompensatę nie może zastąpić obowiązującej podstawy prawnej do załatwienia aktualnie zgłoszonego żądania. W tych okolicznościach brak podstawy prawnej do realizacji żądania stanowił przeszkodę do wszczęcia postępowania. Art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje odmowę wszczęcia postępowania nie tylko w razie wystąpienia z żądaniem przez osobę niebędącą stroną, lecz również z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należy brak materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia żądania w trybie administracyjnym, możliwy do ustalenia już na wstępnym etapie rozpoznania wniosku (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2026 r., sygn. akt II OSK 2039/23). W niniejszej sprawie przeszkoda wynikała z ustawowego wygaśnięcia uprawnienia, a jej stwierdzenie nie wymagało badania wartości nieruchomości, dostępności gruntów zamiennych ani innych okoliczności dotyczących sposobu wykonania wygasłego obowiązku. Organy nie rozstrzygały zatem o spełnieniu faktycznych przesłanek przyznania nieruchomości zamiennej, lecz o braku prawnej możliwości prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Sąd I instancji zasadnie uznał, że odmowa wszczęcia postępowania odpowiadała prawu. Nie było podstaw ani do stwierdzenia nieważności postanowienia z uwagi na naruszenie właściwości, ani do jego uchylenia z powodu zarzucanego niezastosowania art. 7 ust. 4 dekretu. Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, a odmienne zapatrywanie strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie jest nieusprawiedliwione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

18 kwietnia 2025

Symbol z opisem

[6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6076-sprawy-objete-dekretem-o-gruntach-warszawskich)

Hasła tematyczne

Nieruchomości

Skarżony organ

Wojewoda

Sędziowie

Karol Kiczka /sprawozdawca/ Maciej Dybowski Piotr Niczyporuk /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa w zw. z art. 19 kpa w zw. z art. 8 § 2, art. 145 § m1 pkt 1a w zw. z art. 7 ust. 4 dekretu warszawskiego · Dz.U. 2026 poz. 143

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I SA/Wa 1150/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-12-18](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-1150-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2024-12-18--i-sa-wa-1150-24)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OSK 2436/23 · 27 października 2026Wyrok NSA z 27 października 2026 r., I OSK 2436/23 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2436-23-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-2436-23)
* [Sygnatura: I SA/Wa 2093/26 · 22 października 2026Postanowienie WSA w Warszawie z 22 października 2026 r., I SA/Wa 2093/26 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-2093-26-postanowienie-wsa-w-warszawie-z-2026-10-22--i-sa-wa-2093-26)
* [Sygnatura: I OSK 1031/24 · 22 października 2026Wyrok NSA z 22 października 2026 r., I OSK 1031/24 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1031-24-wyrok-nsa-z-2026-10-22--i-osk-1031-24)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/07E8EE9FBB)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-607-25-wyrok-nsa-z-2026-10-27--i-osk-607-25#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B607%252F25.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B27%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B607%252F25)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
