Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OSK 2493/20

Wyrok NSA z 16 marca 2021 r., I OSK 2493/20 – reforma rolna

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

16 marca 2021

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej \[...\] i \[...\] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 825/19 w sprawie ze skargi \[...\] i \[...\] na postanowienie Wojewody \[...\] z dnia \[...\] sierpnia 2019 r., nr \[...\] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B2493%252F20.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B16%2Bmarca%2B2021.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B2493%252F20)

## Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 sierpnia 2020 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę \[...\] i \[...\] na postanowienie Wojewody \[...\] z dnia \[...\] sierpnia 2019 r., nr \[...\] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Postanowieniem tym Wojewoda \[...\] utrzymał w mocy postanowienie Starosty \[...\] z \[...\] lipca 2019 r. \[...\] który na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w m. \[...\], gm. \[...\], przejętej na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. 1945 r., Nr 3, poz. 13, dalej jako dekret PKWN),), zapisanej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa w księdze wieczystej \[...\] dobra rycerskie tom 1, prowadzonej przez Sąd Grodzki w \[...\] na rzecz \[...\], w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. 2018 r., poz. 2204, dalej: u.g.n.). Organy orzekające w sprawie zgodnie stwierdziły, że wniosek \[...\] i \[...\] z 3 czerwca 2019 r. wszczynający w niniejszej sprawie postępowanie jest tożsamy podmiotowo i przedmiotowo z uprzednim wnioskiem, który strony złożyły w dniu 7 listopada 2017 r., również obejmuje żądanie zwrotu tych samych nieruchomości na rzecz tych samych osób, co z kolei zgodnie z dominującym orzecznictwem sądowoadministracyjnym oraz poglądami doktryny, stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" będącą podstawą odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Wniosek z 7 listopada 2017 r. został rozpoznany przez te same organy, a na postanowienie Wojewody skarżące złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, o rozpoznaniu skargi ani Starosta ani Wojewoda do dnia rozpoznania niniejszej sprawy nie posiadali informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na powyższe postanowienie w pełni podzielił argumentację organu odnośnie zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Sąd uznał za prawidłową ocenę o niedopuszczalności ponownego wszczęcia postępowania w przedstawionych okolicznościach dotyczących rozpoznania kolejnego wniosku tożsamego podmiotowo i przedmiotowo z uprzednio złożonym wnioskiem obejmującym żądanie zwrotu tych samych nieruchomości na rzecz tych samych osób. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku \[...\] i \[...\], reprezentowane przez adwokata, podniosły następujące zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przy wydawaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przez Organ przepisów art. 7 i 77 § 1 oraz 124 § 2 k.p.a., a w szczególności niepodjęcie przez organy I i II instancji wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niezweryfikowanie w żaden sposób, czy wniosek skarżących z 3 czerwca 2019 r. jest przedmiotowo tożsamy z wnioskiem z 7 listopada 2017 r. i dotyczy zwrotu tych samych nieruchomości/ruchomości, zwłaszcza iż skarżące we wniosku z 3 czerwca 2019 r. w sposób szczegółowy wskazały szereg nieruchomości/ruchomości, których domagają się zwrotu, b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Organ przepisu art. 61a § 1 k.p.a., i uznania, iż w sprawie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa wniosku z 3 czerwca 2019 r. z uprzednim wnioskiem z 7 listopada 2017 r. podczas gdy, organy w uzasadnieniu swoich decyzji nie wykazały w żaden sposób tożsamości obu spraw. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie pełnomocnik skarżących kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro zaś w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości przejętej na cele reformy rolnej. Jak stanowi art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania - art. 61a § 1 k.p.a. Zatem z art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W orzecznictwie oraz literaturze wskazuje się, że przez inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w cytowanym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub sprawa jest w toku. Warunkiem sine qua non wydania w tej sytuacji postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną lub będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 135/19, dostepny w cbosa). Tożsamość ta istnieje więc wówczas, gdy: 1) występują te same podmioty w sprawie, 2) dotyczy ona tego samego przedmiotu i 3) tego samego stanu prawnego, a do tego 4) w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. W rozpoznawanej sprawie zasadniczy problem sprowadzał się do kwalifikacji wniosków skarżących z 7 listopada 2017 r. i 3 czerwca 2019 r. pod kątem zachodzącej między nimi tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w zaskarżonym wyroku, podzielił ustalenia organu przeprowadzone w ramach wstępnej analizy wniosków, że oba wnioski pochodziły od \[...\] i \[...\] i dotyczyły zwrotu nieruchomości położonej w m. \[...\], gm. \[...\], przejętej na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r., zapisanej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa w księdze wieczystej \[...\] dobra rycerskie tom 1, prowadzonej przez Sąd Grodzki w \[...\] na rzecz \[...\]. Skarżące w obu wnioskach wskazywały na podstawę prawną z art. 136 ust. 3 u.g.n. powołując się na te same okoliczności, z których wywodzili swoje roszczenia. Zachodzi zatem nie tylko tożsamość podmiotowa, lecz również tożsamość przedmiotowa sprawy w zakresie podstawy prawnej i treści żądania strony. Prawidłowa więc jest w tym względzie ocena Sądu I instancji, który podzielił stanowisko organu. Sprawa zainicjowana wnioskiem z 7 listopada 2017 r. była już dwukrotnie przedmiotem kontroli sądowej. Pierwszy wyrok zapadł 17 stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 272/18, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie Wojewody \[...\] z dnia \[...\] lutego 2018 r. uchylające postanowienie Starosty \[...\] z dnia \[...\] grudnia 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że po uznaniu przez organ I instancji, iż w sprawie nie ma podstawy prawnej do uwzględnienia żądania strony, postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone wydaniem odpowiedniej decyzji stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jest z urzędu wiadome, że takie decyzje w sprawie zapadły. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta \[...\] decyzją z dnia \[...\] października 2019 r. odmówił zwrotu na rzecz \[...\] oraz \[...\] nieruchomości położonej w miejscowości \[...\], gmina \[...\], przejętej na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zapisanej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa w księdze wieczystej \[...\] dobra rycerskie prowadzonej przez Sąd Grodzki w \[...\] na rzecz Pana \[...\]. A Wojewoda \[...\] decyzją z dnia \[...\] grudnia 2019 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaś wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 12/20, oddalił skargę na tę decyzję. Trafnie więc Sąd I instancji podkreślił, że tożsamość podmiotowa, przedmiotowa i prawna sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 3 czerwca 2019 r. ze sprawą, która została zainicjowana wnioskiem z dnia 7 listopada 2017 r., niewątpliwie występuje. Skarżący kasacyjnie kwestionując tożsamość przedmiotową obu spraw nie wskazał na żadne różnice we wnioskach inicjujących postępowania w tych sprawach. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.s.a. powołany w związku z art. 7 i 77 § 1, 124 § 2 oraz 61a § 1 k.p.a. Zastosowanie bowiem instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której organ prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające w oparciu o art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jednocześnie odmawiając jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Mimo, iż sformułowanie "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania może wywoływać trudności interpretacyjne to wypowiedzi piśmiennictwa i orzecznictwa wskazują, że chodzi w nim o przyczyny natury formalnej. (por. wyrok NSA z 4 października 2017 r., I OSK 693/17, dostępny w cbosa). Nie budzi więc wątpliwości, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnośnie wniosku pełnomocnika skarżących kasacyjnie o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w ramach udzielonego z urzędu prawa pomocy należy wskazać, że do orzeczenia o przyznaniu tych kosztów właściwy jest Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

19 listopada 2020

Symbol z opisem

[6290 Reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6290-reforma-rolna)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie Reforma rolna

Skarżony organ

Wojewoda

Sędziowie

Arkadiusz Blewązka Czesława Nowak-Kolczyńska /sprawozdawca/ Zygmunt Zgierski /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180002096)  
art. 61a § 1 · Dz.U. 2018 poz. 2096

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [II SA/Po 825/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-08-07](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-825-19-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2020-08-07--ii-sa-po-825-19)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I SA/Wa 2311/20 · 15 marca 2021Wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2021 r., I SA/Wa 2311/20 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-2311-20-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-03-15--i-sa-wa-2311-20)
* [Sygnatura: I SA/Wa 1833/20 · 15 marca 2021Wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2021 r., I SA/Wa 1833/20 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-1833-20-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-03-15--i-sa-wa-1833-20)
* [Sygnatura: I OSK 4037/18 · 11 marca 2021Wyrok NSA z 11 marca 2021 r., I OSK 4037/18 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-4037-18-wyrok-nsa-z-2021-03-11--i-osk-4037-18)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/89232069B0)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2493-20-wyrok-nsa-z-2021-03-16--i-osk-2493-20#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B2493%252F20.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B16%2Bmarca%2B2021.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B2493%252F20)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
