Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OSK 1866/21

Wyrok NSA z 6 września 2023 r., I OSK 1866/21

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

6 września 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 237/21 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 stycznia 2021 r. nr SKO.4118.217.2020 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i przypisania do zwrotu świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B1866%252F21.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B6%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B1866%252F21)

## Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 15 czerwca 2021 r. II SA/Łd 237/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 5 stycznia 2021 r. nr SKO.4118.217.2020 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i przypisania do zwrotu świadczenia wychowawczego – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciło mu naruszenie: 1\. prawa materialnego: a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem, a w konsekwencji do błędnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428); b) art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem wyższego stopnia w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego w sprawach dotyczących świadczeń sprzed 1 stycznia 2019 r.; 2\. przepisów postępowania: a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności; b) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 17 pkt 1 i art. 19 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję naruszyło przepisy o właściwości, w sytuacji, gdy na mocy przepisu szczególnego, tj. art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) było ono właściwe do rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Wojewody Łódzkiego; c) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozważyło swojej właściwości rzeczowej i tym samym rozpoznało sprawę z naruszeniem przepisów postępowania. W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428; dalej: ustawa zmieniająca), poprzez błędną wykładnię, postawiony w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. "Przyjęty w art. 174 ppsa podział podstaw kasacyjnych na dwie kategorie: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, wzorowany na rozwiązaniach istniejących w procedurze cywilnej, nie uwzględnia wprost naruszenia przepisów o charakterze ustrojowo-kompetencyjnym. W tej sytuacji naruszenia odnoszące się do właściwości rzeczowej organu można kwalifikować do pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa)" (zob. wyrok NSA z 13.01.2009 r. II OSK 1795/07, LEX nr 597383). Rozważania należy więc zacząć od tego zarzutu, przypisanego do właściwej podstawy kasacyjnej, gdyż pozostałe zarzuty, postawione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), mają wyłącznie pochodny charakter. Sąd I instancji uznał, że organem właściwym do rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Wojewody Łódzkiego z 30 października 2020 r. powinien być ówczesny Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wydało zaskarżoną decyzję nie będąc właściwym organem odwoławczym w sprawie, czym naruszyło art. 17 pkt 2 k.p.a., jak również art. 19 k.p.a., zgodnie z którym, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. To zaś powoduje, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Istotą niniejszej sprawy jest więc wskazanie, który organ jest właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Łódzkiego z 30 października 2020 r., którą świadczenia wychowawcze wypłacone zainteresowanej zostało uznane za nienależnie pobrane i skarżąca została zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organem właściwym do rozpatrzenia odwołania skarżącej jest obecnie Minister Rodziny i Polityki Społecznej. Żaden przepis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje organu wyższego stopnia w stosunku do wojewody, a zatem nie wprowadza odstępstwa od reguły wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organem takim jest właściwy w sprawie minister. Regulacji w tym względzie brak jest również w przepisach ustawy zmieniającej. Nie można jej upatrywać w szczególności w art. 24 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Przepis ten dotyczy jedynie spraw zainicjowanych wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych złożonym przed 1 stycznia 2019 r. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych, lecz ustalenie świadczeń wychowawczych wypłaconych zainteresowanej za nienależnie pobrane i zobowiązanie zainteresowanej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. Nie ma znaczenia okoliczność, że uznanie świadczeń za nienależnie pobrane jest konsekwencją ich wcześniejszego ustalenia i przyznania. Ścisłe powiązanie obu rodzajów decyzji nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z dwoma odrębnymi postępowaniami administracyjnymi. Pierwsze z nich, dotyczące ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, zostało już zakończone i nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Drugie, odnoszące się do uznania świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu wraz z odsetkami zostało rozstrzygnięte w I instancji decyzją Wojewody z 30 października 2020 r. Wykładnia literalna art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej nie budzi wątpliwości. Przepis ten w sposób wyraźny i jednoznaczny odwołuje się jedynie do spraw "z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Przeciwko odmiennej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej przemawia również wykładnia systemowa wewnętrzna. Gdyby przepis ten miał dotyczyć wszystkich spraw odnoszących się do świadczeń wychowawczych, w tym spraw w przedmiocie uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu, ustawodawca posłużyłby się zwrotem ogólnym, którego użył w art. 24 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, tj. "w sprawie (sprawach) świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Ustawodawca nie używałby w jednej ustawie dwóch różnych zwrotów na oznaczenie tych samych kategorii spraw (postanowienie NSA z 14 lipca 2020 r. I OW 25/20 na gruncie świadczeń rodzinnych - art. 23 ust. 1 i 3 oraz art. 21 ust. 2 ustawy zmieniającej). Stanowisko to można uznać za utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z 17.12.2020 r. I OW 124/20, LEX nr 3113399). Nie jest też prawdziwe twierdzenie skarżącego kasacyjnie organu, że przy wykładni szczególnego przepisu kompetencyjnego, jakim z pewnością jest art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej, większą wagę należy przykładać do innego rodzaju wykładni, niż wykładnia językowa. Zauważyć w związku z tym należy, że "Niekiedy właściwość instancyjną traktuje się jako rodzaj właściwości rzeczowej (Z. Janowicz, Kodeks..., s. 94; inaczej A. Wróbel \[w:\] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks..., s. 209–210). Organ określony w przepisach prawa materialnego jako właściwy rzeczowo do załatwiania określonej kategorii spraw jest organem uprawnionym do orzekania w pierwszej instancji. Organem właściwym instancyjnie w drugiej instancji, czyli organem władnym do rozpoznania zwyczajnych środków prawnych od rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji, będzie organ wyższego stopnia. Organem tym będzie organ ustalony według art. 17 \[k.p.a.\], wskazującego organ wyższego stopnia w stosunku do określonych w tym artykule organów stanowiących punkt odniesienia, chyba że w przepisach ustaw materialnoprawnych wskazano inny organ jako właściwy do rozpoznania zwyczajnego środka prawnego" (W. Chróścielewski \[w:\] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. Z. Kmieciak, Warszawa 2019, art. 20). Przepisy ustaw szczególnych, o jakich mowa wyżej, powinno się jednak wykładać ściśle i nie można przypisywać organowi kompetencji większych – wbrew ogólnej regule wynikającej z art. 17 k.p.a. – niż wynika to z wyraźnej treści przepisu szczególnego, kreującego instancyjne kompetencje organu. Z treści art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej wynika natomiast, że samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia tylko w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., a nie we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem takiego świadczenia. W tych okolicznościach wszystkie zarzuty powołane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej nie maja usprawiedliwionych podstaw, bowiem usprawiedliwione było zastosowanie przez Sąd I instancji w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 pkt 2 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie doszło też w żaden sposób do naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w tym do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem, gdyż tezy te wypowiadane są przez skarżący kasacyjnie organ w wyniku błędnej wykładni art. 24 ust. 2 ustawy zmieniającej. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

6 października 2021

Symbol z opisem

[6329 Inne o symbolu podstawowym 632](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6329-inne-o-symbolu-podstawowym-632)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Dariusz Chaciński /sprawozdawca/ Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000137)  
art. 1 § 1 i 2 · Dz.U. 2021 poz. 137
* [Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001428)  
art. 24 ust. 2 · Dz.U. 2017 poz. 1428
* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000735)  
art. 6, art. 7, art. 17, art. 19 · Dz.U. 2021 poz. 735
* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190002325)  
art. 145 § 1 pkt 2 · Dz.U. 2019 poz. 2325

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [II SA/Łd 237/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-06-15](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-237-21-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2021-06-15--ii-sa-ld-237-21)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Gd 1123/22 · 6 września 2023Wyrok WSA w Gdańsku z 6 września 2023 r., II SA/Gd 1123/22](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-gd-1123-22-wyrok-wsa-w-gdansku-z-2023-09-06--ii-sa-gd-1123-22)
* [Sygnatura: I SA/Wa 1788/22 · 6 września 2023Wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2023 r., I SA/Wa 1788/22](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-1788-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-09-06--i-sa-wa-1788-22)
* [Sygnatura: I SA/Wa 1787/22 · 6 września 2023Wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2023 r., I SA/Wa 1787/22](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-1787-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-09-06--i-sa-wa-1787-22)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/AFC65BF9A2)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1866-21-wyrok-nsa-z-2023-09-06--i-osk-1866-21#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B1866%252F21.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B6%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B1866%252F21)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
