Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OSK 1699/22

Wyrok NSA z 26 września 2023 r., I OSK 1699/22

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

26 września 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1428/21 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w \[...\] z dnia \[...\] września 2021 r. nr \[...\] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B1699%252F22.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B26%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B1699%252F22)

## Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1428/21 oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w \[...\] z dnia \[...\] września 2021 r., nr \[...\], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. M. M. wywiódł skargę kasacyjną, powołując w podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022, poz. 329 – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), zarzucił Sądowi I instancji, naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu zgodnie z literalną wykładnią przepisów, że pozostawanie matki skarżącego w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, w sytuacji gdy w świetle konstytucyjnych zasad równości i praworządności, konieczne jest oparcie się na wykładni celowościowej i systemowej ww. przepisów, wymagających uwzględnienia okoliczności obiektywnie uzasadniających brak możliwości sprawowania opieki przez małżonka osoby jej potrzebującej, nawet w sytuacji nieposiadania przez niego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. wówczas gdy nie jest w stanie sprawować tej opieki z uwagi na własny wiek i stan zdrowia, co w konsekwencji winno doprowadzić Sąd I instancji do konstatacji, iż posiadanie przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest warunkiem koniecznym do uznania uprawnienia skarżącego, jako osoby na której spoczywa obowiązek alimentacyjny względem matki, do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ jest w stanie rzeczone okoliczności ustalić w oparciu o dowody zebrane w postępowaniu administracyjnym; II. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegającego na oddaleniu skargi wobec wadliwego uznania przez Sąd, iż organy administracji nie są uprawnione do dokonania oceny stanu zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki w oparciu o inne dokumenty niż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, albowiem jest to wyłączne uprawnienie Powiatowych Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w sytuacji gdy organy są zobowiązane i uprawnione do podjęcia wszystkich czynność w sprawie, umożliwiających wyjaśnienie stanu faktycznego, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w poczet którego należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (w tym oświadczenia stron, dokumentacja medyczna, wywiad środowiskowy) i dokonania jego prawidłowej oceny, wobec niewyłączenia powyższego uprawnienia przez ustawodawcę na kanwie ustawy o świadczeniach. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona nie żądała jej przeprowadzenia, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji NSA przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w \[...\] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy \[...\] z dnia \[...\] lipca 2021 r., odmawiającą M. M. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką I. M., podkreślił że z akt sprawy wynika, iż I. M. jest mężatką. A jej mąż J. M. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Załączona do skargi dokumentacja medyczna J. M. oraz oświadczenie skarżącego, że ojciec nie jest w stanie opiekować się żoną, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż o braku możliwości sprawowania opieki z uwagi na stan zdrowia świadczyć może jedynie orzeczenie o niepełnosprawności i to w stopniu znacznym. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., należy wskazać, że w dniu 14 listopada 2022 r., na skutek wniosku złożonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 2/22), o następującej treści: "1\. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2\. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)." W uzasadnieniu uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja nie jest też - zdaniem NSA - sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. Podano, że sprawiedliwość społeczna oznacza nakaz równego traktowania podmiotów należących do takiej samej kategorii istotnej. Wyróżnienie tej kategorii nastąpiło za pomocą kryterium sformalizowanego związanego z orzeczeniem o niepełnosprawności, które pozostaje w rzeczowym związku z celami świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest zatem kryterium przyjętym arbitralnie. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza - w ocenie NSA - w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela. Uwzględniając przywołaną uchwałę NSA, co do której skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się powodów do jej kwestionowania, zaznaczyć należy, że w sytuacji pozostawania osoby podlegającej opiece w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, a która faktycznie – w miejsce tego współmałżonka – sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Za nieusprawiedliwiony należy więc uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Nie można bowiem uznać, że fakt, iż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie stoi na przeszkodzie w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego synowi. Skarżący kasacyjnie jako syn I. M. należał do osób, o których mowa w art. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a więc dla przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego konieczne byłoby spełnienie przez niego oprócz przesłanek, o których mowa w tym przepisie również legitymowanie się przez J. M., współmałżonka osoby wymagającej opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie nie było spornym, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji J. M. nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznaczało to, że skarżący kasacyjnie nie spełniał przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Prawidłowość stanowiska WSA potwierdzona została przywołaną wyżej uchwałą, podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny już po wydaniu zaskarżonego wyroku. Wobec treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., mającego zastosowanie w niniejszej sprawie i jego wykładni, organ orzekający w sprawie podobnie jak i Sąd I instancji nie miały obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia J. M. pod kątem możliwości sprawowania przez niego samodzielnie opieki nad niepełnosprawną żoną. Tym samym, niezasadne okazały się również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty powołane w ramach naruszenia przepisów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

7 września 2022

Symbol z opisem

[6329 Inne o symbolu podstawowym 632](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6329-inne-o-symbolu-podstawowym-632)

Hasła tematyczne

Pomoc społeczna

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Czesława Nowak-Kolczyńska /sprawozdawca/ Mariola Kowalska Zygmunt Zgierski /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000259)  
art. 184, art. 182 par. 2i 3 · Dz.U. 2023 poz. 259
* [Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000111)  
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a · Dz.U. 2020 poz. 111

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [II SA/Bd 1428/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-03-09](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bd-1428-21-wyrok-wsa-w-bydgoszczy-z-2022-03-09--ii-sa-bd-1428-21)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Gl 982/23 · 26 września 2023Wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2023 r., II SA/Gl 982/23](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-gl-982-23-wyrok-wsa-w-gliwicach-z-2023-09-26--ii-sa-gl-982-23)
* [Sygnatura: III SA/Kr 601/23 · 26 września 2023Wyrok WSA w Krakowie z 26 września 2023 r., III SA/Kr 601/23](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-kr-601-23-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2023-09-26--iii-sa-kr-601-23)
* [Sygnatura: II SA/Łd 647/23 · 26 września 2023Wyrok WSA w Łodzi z 26 września 2023 r., II SA/Łd 647/23](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-647-23-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2023-09-26--ii-sa-ld-647-23)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/679874B890)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1699-22-wyrok-nsa-z-2023-09-26--i-osk-1699-22#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOSK%2B1699%252F22.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B26%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOSK%2B1699%252F22)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
