Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I FZ 103/23

Postanowienie NSA z 16 czerwca 2023 r., I FZ 103/23 – podatek od towarów i usług

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

16 czerwca 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 561/22 o odrzuceniu skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 17 marca 2022 r., nr \[...\] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2014 r. do czerwca 2015 r. postanawia: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 561/22

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BFZ%2B103%252F23.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B16%2Bczerwca%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BFZ%2B103%252F23)

## Uzasadnienie

1\. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 561/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 17 marca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2014 r. do czerwca 2015 r. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. 2\. Przebieg czynności procesowych, które poprzedzały wydanie powyższego postanowienia i wniesienie od niego zażalenia, przedstawiał się następująco: 1) zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2022 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia; 2) w tzw. otwartym terminie na realizację wezwania Skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych; 3) postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SPP/Gd 162/22, odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując, że przedłożył on jedynie część dokumentów, a brak pozostałych spowodował niemożność ustalenia jego rzeczywistej sytuacji finansowej; 4) po rozpoznaniu wniesionego przez Skarżącego sprzeciwu WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Gd 162/22, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego; 5) zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 22 czerwca 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenie tego wezwania; 6) w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w tzw. otwartym terminie na jego wykonanie, Skarżący w dniu 9 stycznia 2023 r. złożył na formularzu PPF nowy wniosek o zwolnienie w całości od kosztów sądowych jako mający stanowić o zmianie jego sytuacji materialnej; 7) zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 561/22, WSA w Gdańsku odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego; 8) następnie w wyniku rozpoznania nowego (kolejnego) wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt I SPP/Gd 6/23, starszy referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 27 października 2022 r. w przedmiocie prawa pomocy. 3\. W dniu 1 marca 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, domagając się uchylenia tego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono w szczególności, że - przed rozpoznaniem powtórnego wniosku, o którym mowa w art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.), w zakresie nowych okoliczności faktycznych nie jest dopuszczalne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, gdyż w ten sposób strona mogłaby zostać pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu; - Skarżący w terminie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a w takim przypadku Sąd obowiązany był wniosek rozpoznać i ocenić, czy w międzyczasie, tj. od prawomocnego zakończenia uprzednio prowadzonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, nie doszło do zmiany okoliczności faktycznych, które mogłyby skutkować przyznaniem Skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego; - do czasu prawomocnego rozpoznania ponownego wniosku niedopuszczalne było odrzucenie skargi. 4\. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1\. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy brak procesowego załatwienia - przed odrzuceniem skargi - kolejnego wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (a ściślej w sprawie zmiany prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w tym zakresie), stanowił przeszkodę do wydania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi. 4.2\. Problematyka skutków procesowych składania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, związanych z nimi wezwań do wykonania prawomocnych zarządzeń w przedmiocie wpisu sądowego i dopuszczalności wydawania postanowień o odrzuceniu skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I FZ 259/18, NSA wyjaśnił, że Jeżeli w trakcie kolejnego otwarcia biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi strona po raz drugi, działając w oparciu o art. 243 § 1 w związku z art. 165 P.p.s.a., decyduje się na wdrożenie procedury zmierzającej do uzyskania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie \[podkreślenie własne\], sąd nie powinien ponownie wzywać do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, lecz odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. jako nieopłaconą w terminie. Przenosząc powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy należało zatem odnotować, że WSA w Gdańsku wydał postanowienie o odrzuceniu skargi zanim rozstrzygnął co do ponownego wniosku w sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten był w istocie (i tak też został prawnie zakwalifikowany, co wynika z wydanego po odrzuceniu skargi postanowienia z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt I SPP/Gd 6/23) wnioskiem zmierzającym do zmiany w trybie art. 165 P.p.s.a. prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym wydanie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi przed rozpoznaniem tego wniosku należało ocenić jako przedwczesne. 4.3\. Zgodnie z art. 243 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek w toku postępowania, zaś według art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były prawomocne. Mając na uwadze te przepisy Skarżący, po otrzymaniu wspomnianego wezwania z dnia 16 grudnia 2022 r., mógł więc uważać, że skoro w jego mniemaniu zmieniły się okoliczności co do sytuacji finansowej, to właściwą reakcją było wystąpienie z wnioskiem o zmianę odmownego postanowienia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W takim przypadku Sąd pierwszej instancji - przed dokonaniem oceny w trybie zmiany wniosku pod kątem podnoszonej w nim innej kondycji materialnej Skarżącego - nie powinien był rozstrzygać o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia od niej wpisu sądowego. Rzeczywista i istotna dla prawa pomocy zmiana okoliczności prowadziłaby bowiem do wydania nowego postanowienia o zmianie postanowienia na korzystne dla Skarżącego (całkowicie lub częściowo). Dopiero więc procesowe przesądzenie i uznanie, że kondycja materialna Skarżącego nie odbiegała od tej stanowiącej podstawę wcześniejszego prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych (lub była inna, ale w stopniu niepowodującym konieczności zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia), uprawniałoby do odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia wpisu i to bez kolejnego - po tym procesowym rozstrzygnięciu - wzywania do opłacenia skargi. Odrzucenie skargi jako nieopłaconej może zatem nastąpić dopiero po tym, jak procesowo okaże się, że strona wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych (z powołaniem się na nowe okoliczności) nie miała racji co do wystąpienia przyczyn mających kolejny raz usprawiedliwiać niemożność uiszczenia wpisu od skargi. W innym przypadku realny sens wnioskowania we właściwym czasie o zmianę prawomocnego postanowienia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych byłby iluzoryczny. Strona bowiem rzeczywiście nie posiadając środków finansowych na poniesienie kosztu sądowego w terminie określonym kolejnym wezwaniem, nie mogłaby skutecznie odwoływać się do zmiany okoliczności faktycznych, które stanowią o niemożności uiszczenia wpisu. Bez procesowego zweryfikowania zatem zasadności jej nowych twierdzeń, byłaby pozbawiona prawa do sądu. 4.4\. Za uchyleniem zaskarżonego postanowienia przemawiała także jeszcze jedna okoliczność. Mianowicie według informacji z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach w dacie wydania niniejszego postanowienia postanowienie referendarskie z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt I SPP/Gd 6/23, załatwiające procesowo ponowny wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, posiada status orzeczenia nieprawomocnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnotował przy tym w aktach sprawy innych informacji pozwalających uznać, że nie wniesiono środka zaskarżenia od tegoż postanowienia odmawiającego zmiany prawomocnego postanowienia wydanego w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższa konstatacja pozostawała zatem istotna dla przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku rozstrzygnięcia. Postanowienie odmowne w zakresie zmiany prawomocnego postanowienia, które miałoby status orzeczenia już prawomocnego, pozwalałoby rozważyć w świetle ekonomiki procesowej, konieczność uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi jako przedwczesnego. W takiej konfiguracji procesowej (której jednak stwierdzić się nie dało z powodów wyżej podanych), mimo przedwczesności odrzucenia skargi, ale jednocześnie przy istnieniu prawomocnego już postanowienia odmownego w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeczne z zasadami ekonomiki procesowej byłoby uchylenie postanowienia odrzucającego skargę jedynie po to, aby następnie dokonać identycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie, tym razem jednak z zachowaniem odpowiedniej chronologii wydawanych postanowień: najpierw co do wniosku o przyznanie prawa pomocy, a później co do odrzucenia skargi jako nieopłaconej. 4.5\. Mając na uwadze zapatrywania wyrażone w poprzednich punktach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ab initio w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Natomiast wniosek Skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie znajdował uzasadnienia prawnego. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują możliwości orzekania co do zwrotu kosztów bezpośrednio w postępowaniu zażaleniowym (zob. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

## Informacje o sprawie

Data wpływu

22 marca 2023

Symbol z opisem

[6110 Podatek od towarów i usług](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6110-podatek-od-towarow-i-uslug)

Hasła tematyczne

Podatek od towarów i usług

Skarżony organ

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

Sędziowie

Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000259)  
art. 243 · Dz.U. 2023 poz. 259

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I SA/Gd 561/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2023-02-03](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-gd-561-22-postanowienie-wsa-w-gdansku-z-2023-02-03--i-sa-gd-561-22)
* [I FZ 103/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-25](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-22-postanowienie-nsa-z-2022-05-25--i-fz-103-22)
* [I SA/Kr 1486/21 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2021-11-29](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-kr-1486-21-postanowienie-wsa-w-krakowie-z-2021-11-29--i-sa-kr-1486-21)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I FZ 120/23 · 16 czerwca 2023Postanowienie NSA z 16 czerwca 2023 r., I FZ 120/23 – podatek od towarów i usług](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-120-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-120-23)
* [Sygnatura: I FZ 121/23 · 16 czerwca 2023Postanowienie NSA z 16 czerwca 2023 r., I FZ 121/23 – podatek od towarów i usług](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-121-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-121-23)
* [Sygnatura: I FSK 813/21 · 16 czerwca 2023Wyrok NSA z 16 czerwca 2023 r., I FSK 813/21 – podatek od towarów i usług](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fsk-813-21-wyrok-nsa-z-2023-06-16--i-fsk-813-21)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/74F0E24193)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-fz-103-23-postanowienie-nsa-z-2023-06-16--i-fz-103-23#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BFZ%2B103%252F23.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B16%2Bczerwca%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BFZ%2B103%252F23)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
